Zelfstandigen die leenbijstand hebben ontvangen lopen soms al jaren aan tegen een overheid die met de ene hand geeft en de andere neemt. De Nationale ombudsman maakt zich hier zorgen over en heeft deze week hierover een brief gestuurd aan de staatssecretaris van Financiën en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Wat is er aan de hand?

Als de zelfstandige onvoldoende eigen inkomsten heeft gehad, kan de gemeente de lening omzetten in 'een bedrag om niet' (kwijtschelden). Deze kwijtschelding kan leiden tot de terugvordering van aanzienlijke bedragen aan toeslagen. De Belastingdienst ziet de kwijtschelding namelijk als inkomen en vordert eerder betaalde toeslagen terug, omdat het inkomen te hoog is. Het moeten terugbetalen van toeslagen kan tot ernstige betalingsnood leiden. De kwijtschelding is namelijk 'papieren inkomen', het geld is eerder al ontvangen. Het papieren inkomen zorgt er zo voor dat betrokkenen onder de bijstandsnorm kunnen zakken. "Met papieren inkomen kun je geen brood kopen", aldus de ombudsman.

Geen structurele oplossing

De problematiek speelt al langer. Steeds meer burgers wenden zich - ten einde raad - tot de Nationale ombudsman. De afgelopen jaren heeft de Nationale ombudsman een vijftigtal klachten hierover ontvangen. Kern van de klachten betreft steeds de terugvordering van toeslagen door de Belastingdienst.

De problematiek leek in 2013 even opgelost, omdat met ingang van 2013 het ontstaan van papieren inkomen zou worden voorkomen.  Dit bleek echter een oplossing voor enkele specifieke situaties. Een structurele oplossing voor alle gevallen is er nog steeds niet. De Nationale ombudsman heeft in zijn brief zijn zorgen geuit hierover.

Oproep aan de bewindslieden

Ondanks dat het probleem door alle betrokken partijen  (gemeente, Belastingdienst en zelfs rechters) wordt onderkend, blijft het bestaan. De problemen worden namelijk veroorzaakt door de slechte aansluiting van regelingen, waarvoor de overheid verantwoordelijk is. De Nationale ombudsman heeft de beide bewindslieden daarom opgeroepen snel met een structurele oplossing te komen. 

5 december 2014